Dit blog is verhuist: www.jellevandijk.org
donderdag, mei 26, 2005
Pavlov
Volgens mij was het gewoon toeval. Ik was die dag niet aanwezig, ik zat bij de trimmer. Dat deden ze altijd om en om. Mijn broer was dus thuis met de baas.
De plaatsvervangende schaamte voor wat mijn broer ons feitelijk heeft aangedaan is ondertussen wel een beetje verdwenen. Maar de woede is gebleven. Niet op mijn broer, hij kan er niets aan doen, hij mist eenvoudigweg wat schakels in de bovenkamer. Hem kun je niets verwijten. Maar op de baas ben ik nog steeds kwaad. Die agressie is soms moeilijk te onderdrukken. Ik kan me voorstellen dat ik een keer toebijt, zomaar.
Als je er iets langer over nadenkt - iets dat mijn broer dus niet kan - is het eigenlijk te bespottelijk voor woorden. Op basis van het persoonlijke karakter van mijn broer wordt een complete diersoort afgeserveert. Omdat mijn broer toevallig nog stommer is dan het achterend van een varken - over de varkens overigens niets dan goed, ik heb varkens onder mijn beste vrienden - lezen we nu in de standaardwerken dat wij eigenlijk niet anders zijn dan een verzameling simpele schakelingen in een passieve, routinematige machine.
Ach, we hebben er ook wel lol mee gehad hoor. De cynische grappen waren niet van de lucht natuurlijk. Allemaal ten koste van mijn broer natuurlijk, leedvermaak, puur om de frustratie te kunnen uiten. Een voorbeeld: mijn broer en ik stonden vorige week nog bij de ijsco-car, bij de kerk, en daar ontmoetten wij twee wijfjes. Bijzonder aardig om te zien, die wijfjes, dat moet gezegd worden. Dat vond mijn broer ook. Hij is altijd gemakkelijk in contact, met zijn naiviteit, dus voor je het weet stond hij al met die dames te snuffelen. Spring ik even tegen de bel van de ijsco-car, snap je, schijnbaar achteloos. Mijn broer direct kwijlen, die teefjes beledigd. Dat soort dingen. Kijk, daar kan ik dan nog wel om lachen.
Hij heet eigenlijk Sultan, mijn broer. (En ik heet Sinbad, de persoonlijke smaak van de baas gaat nog altijd volledig aan mij verloren), maar we noemen hem nu al jaren Saliva.
Moet je luisteren, mijn broer is gewoon altijd een passieve jongen geweest. Gemakkelijk over te halen, doet altijd leuk mee, bang om afgewezen te worden, geen eigen mening. Hij is een slaafse retriever en als je hem zegt in de sloot te springen dan doet hij dat ook gewoon. Zo zit hij in elkaar. Het is zijn karakter. Maar moet daarvoor het hele hondenras worden afgerekend?
Gelijkgeschakeld met ratten en duiven. Die ratten overigens zijn veel slimmer dan ze zich voordoen. Die hebben een code weet je: eenmaal gepakt laat je niets los. Die gekooide beesten doen gewoon mee omdat ze hun guerillia niet willen verraden. Maar ondertussen hebben die snuiters een complete ondergrondse georganiseerd. Op een bepaald moment grijpen ze de macht, daar kun je op wachten.
Gelukkig viel het voor de baas allemaal nog mee. Het bleek dat al die baasjes en vrouwtjes zelf ook feitelijk niet veel meer in huis hebben dan de simpelheid van mijn broer. Niet dat ik ooit anders gedacht heb, als er een diersoort is die niet boven het maaiveld uitsteekt dan is het de mens wel. Achterlijk, naief, en bijzonder arrogant. Maar goed, aan mij wordt nooit iets gevraagd: mijn naam is haas, ik zat net toevallig bij de trimmer zeker. Ja, nou dan krijg je nu ook niets meer van me te horen ook.
Ach, de bel gaat. En het geluid van de blikopener. En de zak met de brokjes. Hoor mijn broer weer springen en janken, bijzonder treurig allemaal. Nou, ik ga niet hoor, ik sla over vandaag. Mij krijgen ze niet zo gemakkelijk klein. Ik draai me lekker nog een keertje om. Tabee!
[uit het honds opgetekend door Prof. dr. G. Steekebeen, 12 oktober 1912]
Meer over Pavlov
donderdag, mei 19, 2005
Harry Sumatra (2)
Nu was hij er helemaal uit. Het boek had hem zowiezo niet echt geboeid: Harry Sumatra en de vrouw van de Kuiper. Pulp. Teveel scheldwoorden, en het ging ook nergens naartoe. Die Harry zou wel ontslagen worden omdat hij zich niet aan de regels had gehouden en dan wist je verder ook wel hoe het afliep.
Michiel deed een vouwtje in het boek. Dat mocht, want het was zijn boek. Hij had er meer moeite mee als het een geleend boek was, van iemand anders. Maar soms deed hij het dan toch. Uit gewoonte? Of was hij dan gewoon te lui om een papiertje te zoeken als boekenlegger? Hoe kon het dat zijn? Zo lastig was het niet ergens even een papiertje uit zijn tas te halen? Of een stukje van de Spits te scheuren? Ergens was dat wel gek: hij wist altijd precies wanneer hij zondigde: hij maakte een ezelsoor in iemand anders' boek en bedacht dan, heel bewust, maar heel vluchtig: kijk, ik maak een ezelsoor in iemands boek en dat mag niet want het is niet mijn boek. Toch deed hij het dan. Hij dacht daar dan ook vaak nog iets bij als: maar het kan mij vandaag niet schelen. Of: ik doe het "gewoon toch". Een heel gek gevoel altijd. Even kwamen dan de consequenties nog voorbij van zijn daden: straks wordt die ander boos als ik het boek terug geef. Maar ook dat verhinderde hem er niet van zijn zonde te begaan. Het was alsof het patroon van zijn handelen een soort autonomie kreeg waar hij alleen maar naar kon kijken en waar hij vervolgens een verhaaltje omheen moest verzinnen om het goed te praten.
Cognitieve dissonantie reductie, heet dat, zei de man naast hem.
Michiel schrok op: kon die man soms gedachten lezen?
Dag michiel, zei de man.
Mijn naam is Harry.
Harry Sumatra.
Combineren!
Ik heb het idee dat de tijd eigenlijk net zoiets is als de blauwe windowsbalk die aangeeft dat je ergens op moet wachten. Of preciezer gezegd: de blauwe balk, die van links naar rechts loopt, is de tijd die al voorbij is. Het lege stuk rechts van de blauwe balk is de tijd die mij nog rest. Ik heb dus zowiezo steeds minder tijd, hoe langer ik leef. Als je dat vanzelfsprekend vindt dan denk je dus misschien net zoals ik. Maar vanzelfsprekend is het niet hoor, het is alleen maar logisch gegeven dit mentale model. Ik heb wel eens gehoord dat ze er in India heel anders tegenaan kijken.
Binnen dit mentale model heb je m.i. maar twee mogelijkheden. Je kunt activiteiten *selecteren* en je kunt activiteiten *combineren*. Selecteren of combineren. Integreren of differentieren. Samenvoegen of kiezen.
Ik ben dus de hele godganselijke dag bezig met kiezen, selecteren, wat doe ik wel en wat doe ik niet. Ga ik wel naar die afspraak of ga ik niet naar die afspraak. Of ik probeer een en ander te combineren: "dan kan ik direct even langs P", of "Als ik dat schrijf voor Z kan ik het meteen gebruiken voor Q".
Het combineren en en selecteren wordt ook met de dag belangrijker, want elke dag is de blauwe balk weer meer naar rechts opgeschoven en de tijd die mij resteert wordt immer minder.
Nu komt mijn probleem: ik heb namelijk het idee dat ik steeds meer *tijd* besteed aan het combineren en selecteren zelf. Ik moet steeds langer nadenken over hoe ik dingen het beste kan combineren en ik moet steeds meer zwoegen en zuchten om een keuze te kunnen maken. Het wordt niet makkelijker met de jaren, het wordt alleen maar moeilijker. Vroeger dacht ik alles te kunnen combineren omdat ik genoeg tijd had. En nu kan ik nog steeds niet kiezen.
Zal ik dit stukje nu stoppen, of nog iets schrijven?
Kan ik dit gebruiken als reflectieverslag in mijn persoonlijk ontwikkelingsplan?
Moet ik niet als de donder de trein halen?
29% completed
help!
dinsdag, mei 17, 2005
Geen schone Toca
"Ja, nee maar weet je, ik heb bovendien helemaal geen schone Toca"
Toca??? (of Toka, ik weet natuurlijk niet hoe je het spelt).
Ze hing op, en begon verveeld uit het raam te kijken.
Ik, ondertussen, moest ontzettend nodig plassen dus ik stond op en zei: Zo, nu ga ik even naar mijn eigen gezeik luisteren. (Nou ja, dat bedacht ik later dan he, voor op mijn blog).
Op de wc gebeurde er iets grappigs, ik stond te plassen, en ik had twee handen nodig om mijn broek goed open te houden (sorry dat het een beetje plas*tisch wordt) en toen gingen we over een wissel en toen viel ik heel langzaam, als in slow-motion, over mijn zwaartepunt heen naar voren. Het enige dat ik nog kon doen (het plassen zelf was namelijk nog steeds aan de gang) was mijzelf met mijn hoofd tegen de muur opvangen. Zo voorovergebogen met mijn hoofd tegen de muur hangend klaarde ik de klus. Ik moet zeggen, het ging eigenlijk best aardig zo, ik hoefde in ieder geval geen handgrepen of iets dergelijks vast te grijpen want die zijn altijd zo vies.
Terug in de coupé.
Er werd weer gebeld voor mijn medereizigster.
"Wat? He getsie nee dat staat me helemaaaaal niet leuk. Bovendien pas ik die polo echt niet meer. Nee, ik had er drie in maat M en ik pas ze allemaal niet meer. Nee dat is echt niks hoor....
Ach en weet je...
Ik heb ook eigenlijk helemaal geen *zin* om naar het café te gaan. Nee dat heeft niets met jouw te maken, maar ik heb er gewoon geen zin in!
Nou, ja doeg ja daag ja ok ja wat? Nee ja ok daag."
Een Toca. Zou dat een soort truitje zijn? Dat je echt nodig hebt als je naar de kroeg moet? Gewoon geen zin om naar de kroeg te gaan. Tjongejonge. Stel je voor dat al die boeren dat met pinksteren zouden zeggen: ja, we weten wel dat er gemaaid moet worden, maar we hebben gewoon geen zin. Bovendien hebben we geen Toca beschikbaar. Dus ja, dan kan het feest niet door gaan... Zo zit de wereld niet in elkaar mensen! Het gras moet van het land af! Er is geen tijd te verliezen!
Maaitijd
woensdag, mei 04, 2005
Lijstjes tussendoor
- (via Petra) The time travellers wife. Komt ook een film van
- (via Marijn) Cloud Atlas
[Meer tips welkom]
2. Wat ik zou kunnen worden:
- wetenschapper
- trainer/adviseur
- schrijver van spannende boeken
- schrijver van onderwijsmateriaal, zoals CD roms en boeken
- schooldirecteur
- projectleider van leuke projecten
- iets met mensen (of als dat niet kan: iets met dieren)
- ballonvaarder
- timmerman
[Meer tips welkom]
3. Echt belangrijke gebeurtenissen
- geboren worden
- een liefdesrelatie krijgen
- een kind krijgen
- doodgaan
[Meer tips welkom]
4. Goede Salsa-cd's
- Africando Betece
- Spanisch harlem orchrestra Accross 110th street
[Meer tips welkom]
5. Wat er kan gebeuren met Harry Sumatra
- hij ontmoet een vrouw (gegeven dat hij er nog geen had of niet meer, wat in de verwachting ligt)
- ze stelen de wielen van zijn Micra, maar dat blijkt een grap van zijn collega's te zijn
- hij krijgt suikerziekte (maar dat had Wallander ook al, dus dat is plagiaat)
- hij krijgt ruzie met zijn baas: Ernst Tabbert
- hij krijgt een jonge collega toegewezen van de politieacademie (maar daar was ook al een film van, dan was die collega eigenlijk een acteur die zich wilde inleven in het leven van de politieagent. Wie weet de titel nog? De acteur werd gespeeld door Michael J Fox. In een van de laatste scene's hangt hij aan een groot reclamebord van zichzelf (aan de sigaret als ik me goed herinner). Beneden, in de toeschouwers op straat, staan enkele jongens in groene tenues. Dat zijn breakdancers. Echte, want Jos en ik hebben die destijds zien dansen in central park.)
- hij wordt op non-actief gesteld vanwege het vele overtreden van de regels. (dat gebeurt zowiezo want anders is het geen serieuze politieroman)
- hij wordt bij het instappen van zijn Micra vanachter in het hoofd geschoten, snelle dood, voortijdig einde boek.
[Meer tips welkom]
dinsdag, mei 03, 2005
Harry Sumatra: De vrouw van de kuiper (1)
De Vrouw van de Kuiper
Een feuilleton in vele delen.
Jelle van Dijk
Hoofdstuk 1
Harry Sumatra's rechterpink verdween herhaaldelijk in zijn rechterneusgat, echter zonder bevredigend resultaat. Er zat een vervelend bulletje, maar hij kon er net niet bijkomen. "The story of my life", zuchte hij, en likte zijn vinger af. Hij rommelde in het dashboardkastje op zoek naar zakdoektes. Zijn handen vonden oude cassettebandjes, kapotte pennen, bonnetjes van de benzinepomp, een half opgegeten lolly en een bananenschil, maar geen zakdoeken. Weer geen succes. Harry zuchte nogmaals, en trok zich met enige moeite overeind. Zijn buik hing wat ongemakkelijk over de onderste rand van het stuur van de kleine rode Micra. Wat een gezeik had hij gehad om die auto, toen hij er twee weken geleden voor het eerst het parkeerterrein van het bureau mee op was gereden. Hij had gehoopt dat hij ongemerkt had kunnen parkeren, maar Michels en Buitenveldert stonden wegens het nieuwe anti-rookbeleid op het bordes te paffen. Het duurde slechts enkele ogenblikken voor het voltallige peloton zijn nieuwe aanwinst stond te bewonderen. Ja dat was lachen met zijn allen, om Sumatra's nieuwe bolide. "Hee Harry, Hol mal den wagen".
Ach, het kon hem weinig schelen. Hij had gewoon een auto nodig gehad en dit was wat het maar moest wezen. Goedkoop, betrouwbare japanner, weinig op de teller.... en veel te krap voor die bierbuik van je, bedacht hij moedeloos. Hij zou het ding terug moeten brengen. Maar het gekke was, hij begon zich ergens al een beetje te hechten aan dit kleine wagentje.
Buiten miezerde het. Het was vrij plotseling donker geworden vanwege een grote grijze wolk, die nu dreigend laag over de even grijze dozen van het industrieterrein langzaam Sumatra's kant op trok. Sumatra draaide aan het knopje van de radio. De radio speelde kort een ouwe gouwe en begon toen te storen. Hij priegelde wat met de zenderknop en drukte, toen dat niet wilde helpen, het casettebandje er maar weer in. Mike Oldfield, zo stoffig en grijs dat hij nauwelijks meer hoorbaar was. Sumatra neuriede wat mee met het liedje en roffelde met zijn vingers op zijn stuur. "Carried away, by the moonlight shadow..". De deur van de loods bleef dicht. Wat doe ik hier ook, bedacht hij, en hij bedacht zich ook nog, dat zelfs dat paste bij het grote cliché van zijn leven, je af te vragen wat je hier doet, zonder te vertrekken.
Een uur later. Iets, diep van binnen, riep Harry Sumatra. Het riep, met een raar hoog stemmetje, en het haalde hem heel langzaam, maar zeker, uit zijn slaap. Zijn grote lichaam vocht ertegen. Hij wilde het niet horen, dat iets, want het was vervelend, en onaardig, en hij lag zo lekker te slapen. Maar het bleef roepen, werd sterker, sneed als een mes door zijn lijf, van beneden naar boven, tot in zijn hoofd...
Sumatra schrok wakker. Voor hem was de deur van de loods plotseling opengeklapt en drie mannen in bivakmutsen renden drie verschillende kanten op. Godverdomme, vloekte Sumatra binnensmonds, terwijl hij reflexmatig met zijn rechterhand naar het contactslot zocht, dat echter niet op zijn plek zat. Hij tuurde door het stuur en vond het sleuteltje tien centimeter boven de vertrouwde plek van zijn ouwe Ford Escort. Hij startte, en deed de motor direct weer uit. In zijn ooghoeken verdwenen de drie mannen in drie verschillende richtingen. Wat ging hij doen? Wie ging hij achterna? Als hij hier lang over na zou gaan denken zou het zowiezo te laat zijn.
Hij gaf zichzelf 3 seconden om de afweging te maken en 1 seconde om een besluit te nemen. Vervolgens verwierp hij dat besluit en startte opnieuwe de auto. In de verte zag hij de laatste van de drie de hoek om schieten. De micra loeide en brulde, maar hij maakte nauwelijks vaart. "Wat is dit voor een kutauto!?" schreeuwde hij hardop tegen zichzelf. Hij trok het autootje met geweld de hoek om. Ik ben die gast allang kwijt, bedacht hij, verdomme, waar is mijn Escort als ik hem nodig heb?
Maar het geluk was eindelijk met hem, want zijn voortvluchtige was gestruikeld over een losliggende tegel en lag nu kermend op straat, zijn gezicht besmeurd met bloed. Sumatra trapte uit alle macht op de rem, schoof nog enkele meters vooruit en kwam vlak voor de bebloede man tot stilstand. Hij draaide het contact om, trok reflexmatig aan de handrem en ontdekte dat die nog omhoog stond. Stik, dacht hij, greep zijn dienstwapen van de bijrijdersstoel en begon het ding uit zijn holster te halen. Toen hij de deur opendeed en zichzelf uit de auto had gewurmd was de man opgestaan en bewoog zich, half rennend, half hinkend, in de richting van een nabijgelegen parkeerplaats. Sumatra zuchte twee keer diep en begon achter de man aan te rennen, onderwijl nog steeds proberend zijn holster open te wrikken. De drukknoop zat muurvast en hij brak er een nagel op. "Ik haat dit!" riep hij. "Ik doe hier niet aan mee!!". De man in de verte stopte even, verrast, en keek om. "Ja jij daar", riep Sumatra, "Dat mag jij best wel weten ja, eikel! Ik haat dit werk en ik haat jou en ik haat die kutkloteteringknopen en ik haat die auto en ik haat motregen!" De man begon weer te rennen en verdween nu snel uit het zicht tussen twee busjes. "Ja Harry Sumatra, alsof dat iets had geholpen", verzuchte de vermoeide rechercheur, waarna hij met zijn hand de natte slierten van zijn grijze haar uit zijn gezicht veegde, en vloekend terug naar de auto sjokte.
maandag, mei 02, 2005
....No Subject...
Eh, nee, dat gaan we maar niet doen.
Even een paar mededelingen van huishoudelijke aard:
Eurobilltracker
Voor alle mensen die tijd over hebben of hun Europeesche eenwordingsgevoelens op alternatieve wijze willen uiten dan via het referendum: www.eurobilltracker.com. Onze supercoole Deutche Neue Welle DJ, op het supercoole 80s feestje van Mirjam en Alice, registreert hier al zijn gebruikte biljetten. Het vijfje waarvan wij lollies kochten The Day After (...het supercoole 80s feestje) kun je terugvinden hier: [lange link eruit geknipt]
De ballonvaarder
Het verhaal van de ballonvaarder blijft een beetje in de lucht hangen, vrees ik. Over ballonnen gesproken: Wat je wel direct kunt doen is naar de bioscoop gaan en daar "Enduring Love" gaan kijken. Of je leest, nog beter, het boek, van Ian McEwan. McEwan is een van mijn favoriete schrijvers. We kenden hem al van die goedkope Lijster- paperbackjes op de middelbare school, in mijn lichting zat namelijk The Cement Garden. (Nee, zo spreek je het niet uit, het is niet /sEmment gardun/, maar /summEnt gardun/. Met dank aan Marijn, onze Engelse docent in Aruba). Een van zijn mooiste boeken vind ik Atonement. "A must read". "Thrilling page turner", "sexy, witty, unbelievably good", etc etc etc.... Enduring love begint met de meest fantastische openingssene. Ga lezen ga kijken. Ik verklap niets. Verder is het overigens een heftige film (boek), zeker geen Feel Good Movie.
Mijn timmermans verleden
Soms krijg ik al verzoekjes. Een van de aangevraagde plaatjes betreft mijn middelbare school. Ik zat op een beetje een bijzondere school: De Werkplaats Kindergemeenschap opgericht door Kees Boeke. Dat laatste moet je er altijd bij zeggen omdat sommigen het kennen als De Kees Boeke school. De anecdote betreft het verhaal dat je in de jaren twintig eerst zelf je tafel en stoel moest timmeren, voordat je mocht begonnen met de hoofdarbeid (rekenen, lezen, etc.). Geen idee eigenlijk of het echt waar is. Onze gisteren verjaarde Koningin (nou ja, haar feestje gaf ze gisteren dan dus he) heeft ook bij mij op school gezeten. En de dochter van Tineke de Nooij, twee maanden. Maar dat terzijde.
Die Kees Boeke had al competentiegericht onderwijs in The Twenties:
"Boeke noemt zijn school een werkplaats. Hij kiest deze term, omdat het hem ... niet alleen gaat om het leren omgaan met allerlei manieren van ‘geletterd’ spreken, denken en handelen, maar eerst en vooral om het bewerkstelligen bij de leerlingen van inzicht en overzicht van de historische context waarin de betreffende verrichtingen tot stand zijn gekomen. Ook wil hij de leerlingen vertrouwd maken met de aard van de diverse relevante sociaal-culturele activiteiten waarin de betreffende verrichtingen te pas komen. Met dit doel voor ogen heeft Boeke geheel eigenhandig een origineel geheel van leermiddelen en leertaken ontworpen. Parallel daaraan heeft hij een systeem van proeven (vorderingentoetsen) ontworpen waarop de leerlingen het eigen leerplan kunnen afstemmen. Aan de hand van deze proeven kunnen zij in samenspraak met de leraar de eigen leeropbrengsten evalueren.
Behalve dit leerlingvolgsysteem avant la lettre dat gericht is op het bewaken van de doorgaande lijn in de ontwikkeling door de leerlingen zelf heeft Boeke in zijn curriculum ook een voorziening getroffen die de rode draad ervan voor de leerlingen én de leraar zichtbaar en overzichtelijk maakt. De leerlingen krijgen in zijn werkplaats ook de mogelijkheid zich te oriënteren op de leertaken die hun nog te wachten staan. Daartoe zijn de leertaken gemarkeerd met kleuren. De takenboeken zijn opgesteld in open kasten en zodanig gerangschikt dat de leertrajecten ook voor de leerlingen overzichtelijk zijn. Aan de hand van deze ‘leerplanner’ kan de leerling zich een beeld vormen van de bekwaamheden die hij nog onder de knie moet krijgen. (Zie verder Boeke 1934.)" Jaques Carpay
Het vervolgverhaal
He getsie, competenties, het begint al weer veel te serieus te worden. Vanaf morgen ga ik beginnen met een heus feuilleton lieve mensen. Het beloofd ware fictie en niets dan de onwaarheid te worden, dus gordel je gordels maar om en houd je geliefde goed vast. Wellicht dat de Middeleeuwse Timmerman er nog een competent rolletje in zal krijgen, maar misschien wordt het ook wel een hard case of eurobilltracking met veel bloody mary's en bloody murders.
genoeg geblogged,ik laat u met deze uit de NRC van vandaag:
